Hét moment voor iets nieuws

terug naar overzicht

Waarom ‘het nieuwe normaal’ kansen biedt voor gedragsverandering

“Waarom is gedrag veranderen eigenlijk zo moeilijk?”

Angst voor verlies
Iets nieuws ontdekken is spannend en geeft energie. Maar wat als je om dit nieuwe te ervaren, iets anders op moet geven? Dit subtiele verschil zorgt ervoor dat we gedragsverandering meestal zo lang mogelijk afhouden. We hebben een irrationele angst om op te geven wat we gewend zijn. Om uit de safety zone, in het onbekende te stappen. Zelfs als de situatie nu helemaal niet geweldig is, want zo weet je tenminste wat je krijgt. Zelfs in heftige gevallen, zoals in zaken van huiselijk geweld, wordt dit vaak als argument genoemd. “Ja, mijn partner slaat mij. Maar ik kan toch niet zomaar weggaan, wat als ik zonder hem/haar niet rond kan komen?” Dit effect wordt versterkt door wat in de sociale psychologie ‘de onzekerheid bias’ wordt genoemd. In onzekere situaties verwacht men het aller slechtste, ook al is die kans rationeel gezien heel klein.

De kracht van gewoonten
Een tweede factor is gewoontegedrag. Gewoontes zijn handelingen die we doen op de automatische piloot, waardoor dit type gedrag nog moeilijker te veranderen is. We denken er niet over na en maken er geen bewuste beslissingen over. In deze gevallen (wel 40% van al onze handelingen!) is er van de afweging tussen het bekende en het onbekende dus niet eens sprake.

Gewoontes zijn fijn voor het brein, omdat er zo meer mentale capaciteit overblijft voor andere vraagstukken. We hebben immers geen oneindige denkkracht. Sterker zelfs, om gewoontes te stimuleren wordt er bij elke keer dat het gedrag wordt vertoond het beloningssysteem in de hersenen geactiveerd. Deze neurologische basis maakt het lastig om gewoontes te doorbreken.

Invloed van de crisis
In eerste instantie lijkt de corona crisis het vasthouden van gewoontes alleen maar in de hand te spelen. In tijden van crisis of chaos heerst de neiging om risico’s te mijden en dus vast te grijpen aan wat al bekend is. Grote beslissingen worden uitgesteld, en basisbehoeften werden verdedigd met hamstervoorraden. Maar het tij is inmiddels gekeerd. Het daadwerkelijke gevoel van chaos en crisis ligt al achter ons. Steeds meer wordt weer mogelijk en er is weer ruimte voor optimisme. De maatschappij maakt zich op voor het ‘nieuwe normaal’. Maar wat wordt dit ‘nieuwe normaal’?

Het moment is nu!
Juist dit soort belangrijke levensgebeurtenissen zijn een natuurlijk moment tot reflectie. Dit zie je overal om je heen. Iemand die een kind verwacht stopt met roken, een ander gaat verhuizen en ontwikkelt nieuwe hobby’s en iedereen herkent de goede voornemens om meer te gaan sporten in het nieuwe jaar. De corona pandemie is een soort collectieve levensveranderaar met dezelfde potentie tot gedragsverandering. Veel gewoontes die we hadden zijn verbroken, of we het nou wilden of niet. En als ze niet verbroken zijn is in ieder geval de context compleet veranderd. Zo gingen we niet alleen massaal aan de klus, door het wegvallen van sociale activiteiten, maar is ook ons dag-routine veranderd, bijvoorbeeld door het wegvallen van de reistijd of het lesgeven aan de kids. Zo is het werk an sich hetzelfde gebleven, maar de context waarin het plaatsvond veranderd.

Er was geen ruimte om bang te zijn voor verlies, we hadden geen keus om voor stabiliteit te kiezen. Daarom is er juist nu de mogelijkheid tot verandering. De gewoonlijke hoge drempels voor gedragsverandering zijn door de pandemie verlaagd. Vele gewoontes zijn al doorbroken of veranderd. En dat niet voor een specifiek persoon, maar voor iedereen tegelijk. De hele maatschappij maakt zich klaar voor het nieuwe normaal. Maar wellicht moeten we zelf eens goed nagaan wat dat nieuwe normaal zou moeten zijn. En hoe wij daar met merken en organisaties een rol in kunnen spelen. De kansen liggen er, nu nog een kwestie van oprapen.

De Combinatie van Factoren helpt je graag op weg.

Neem gerust contact met ons op.

Sanne Demir
Wouter Hoogveld