Waarom het coronavirus mensen tóch dichter bij elkaar brengt

terug naar overzicht

De coronacrisis ontwricht Nederland. Scholen, restaurants, universiteiten en ook steeds meer winkels, kantoren en fabrieken sluiten hun deuren. Het klinkt paradoxaal, maar deze social distancing brengt mensen dichter bij elkaar. Niet letterlijk natuurlijk, maar overal nemen mensen hartverwarmende initiatieven om elkaar te helpen. Het bewijs dat een crisis het beste in mensen naar boven haalt. Hoe ontstaat dit spontane hulpgedrag?

Veel meer hulpverleners dan hamsteraars
Natuurlijk horen we negatieve berichten over hamsteraars die wc-papier voor veel geld op Marktplaats proberen te verkopen. Of dieven die bejaarden proberen te bestelen door zogenaamd boodschappen voor ze te gaan doen. Maar het aantal mensen dat dit soort dingen doet, valt in het niet bij de mensen die dag en nacht keihard werken om de verspreiding van het coronavirus te voorkomen en besmette patiënten te behandelen.

Ontelbare spontane en creatieve initiatieven
We doen een greep uit de vele spontane en creatieve initiatieven om elkaar te helpen. Veel studenten uit de zorgsector melden zich aan om medische hulp te bieden, op Facebook kan je cadeaubonnen kopen om je favoriete restaurant te spekken, via #coronahulp kan je oproepen plaatsen en jezelf aanmelden als vrijwilliger om op kinderen te passen of boodschappen te doen en restaurants leveren hun voedselvoorraad af bij de Voedselbank.

Mensen blijven kalm en helpen elkaar
De huidige situatie doet sterk denken aan de menselijke reactie op rampen. Uit grootschalig onderzoek van het Disaster Research Center blijkt dat verreweg de meeste mensen dan kalm blijven en elkaar helpen. Volgens gedragswetenschappers is de kans dat we bij zo’n ramp sociaal gedrag vertonen, veel groter dan de kans op massale paniek. Bij 9/11 liepen mensen bijvoorbeeld rustig de trappen af en lieten zelfs ouderen en zwakkeren voorgaan.

Waarom helpen we elkaar eigenlijk?
Er zijn een paar hele goede redenen waarom mensen elkaar helpen. De eerste is het principe van wederkerigheid: de verwachting dat je hulp terugkrijgt als je hulp biedt. Een tweede reden is dat als je je sociale omgeving helpt, je ook jezelf helpt. Tijdens deze coronacrisis zie je dat ook; als je omgeving niet besmet raakt, blijf je zelf ook gezond. Een soort altruïstisch egoïsme. Tot slot zit het in onze genen om te zorgen dat we als groep blijven voortbestaan.

Goed leiderschap triggert hulpgedrag
Leiderschap speelt een grote rol in hulpgedrag. Leiders zoals premier Mark Rutte die op het juiste moment hun verantwoordelijkheid nemen, het eerlijke verhaal vertellen – hoe lastig ook – en een dringend beroep op jou als mens doen, worden gezien als rolmodel. Als zo’n natuurlijke leider geëmotioneerd hulpverleners bedankt en vraagt om met heel Nederland alles op alles te zetten, ga je voor hem of haar door het vuur.

Verlangen naar verbondenheid geeft hoop
Kort samengevat zijn er twee belangrijke motieven om elkaar te helpen: onze behoefte aan concrete beloningen en – in dit geval veruit het belangrijkst – ons verlangen naar verbondenheid. Anderen helpen geeft ons een goed gevoel, het houdt ons positief en geeft ons vooral heel veel hoop. Dus laten we dit vooral blijven doen met z’n allen!